Tarcza z masy perłowej, abalone i awenturynu – co warto wiedzieć

4 min czytania
Tarcza z masy perłowej, abalone i awenturynu – co warto wiedzieć

Tarcza to „twarz” zegarka i często to ona decyduje o zakupie. Obok klasycznych tarcz lakierowanych, promienistych (sunburst) czy z fakturą „guilloché” coraz częściej spotyka się tarcze z materiałów naturalnych i szlachetnych: masy perłowej, muszli abalone, awenturynu czy meteorytu. Wyjaśniamy, czym są te materiały, skąd biorą się ich efekty wizualne, czym różni się „blue sandstone” od kamienia naturalnego i jak dbać o zegarek z taką tarczą.

Masa perłowa – klasyka tarcz dekoracyjnych

Masa perłowa (macica perłowa, ang. mother of pearl) to wewnętrzna warstwa muszli niektórych mięczaków, zbudowana z cienkich płytek węglanu wapnia (aragonitu) przełożonych białkiem. Światło odbija się od kolejnych warstw i interferuje, dlatego powierzchnia mieni się kolorami tęczy – to zjawisko nazywa się iryzacją.

Do tarcz zegarków tnie się bardzo cienkie płatki muszli (często poniżej 0,5 mm) i nakleja na metalową płytkę. Każda tarcza jest inna, bo wzór zależy od fragmentu muszli. Masa perłowa występuje w odcieniach bieli, kremu i szarości, a także w wersjach barwionych na niebiesko, różowo czy czarno.

Muszla abalone – tęczowe refleksy

Abalone (słuchotka, w Nowej Zelandii znana jako paua) to ślimak morski, którego muszla ma wyjątkowo intensywne, zielono-niebiesko-fioletowe barwy. Tarcze z abalone są ciemniejsze i bardziej kolorowe od klasycznej masy perłowej. Często łączy się je z zegarkami nurkowymi – morskie pochodzenie materiału dobrze pasuje do charakteru divera. Takie warianty pojawiały się w kolekcjach marek specjalizujących się w zegarkach do nurkowania, m.in. Deep Blue.

Opalizujące wnętrze muszli słuchotki (paua) – materiał tarcz z masy perłowej
Opalizujące wnętrze muszli słuchotki (paua) – materiał tarcz z masy perłowej. Fot. James St. John, Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Awenturyn i „blue sandstone”

Nazwa awenturyn bywa używana dla dwóch różnych materiałów:

  • Awenturyn naturalny – odmiana kwarcu z drobnymi wrostkami minerałów (np. fuksytu), które dają delikatny połysk. Najczęściej jest zielony.
  • Szkło awenturynowe (ang. goldstone) – szkło wytwarzane przez człowieka, w którym podczas powolnego studzenia krystalizują drobne kryształki miedzi. Daje efekt tysięcy iskierek. Wersja niebieska, barwiona związkami kobaltu, nazywana jest w handlu „blue sandstone” lub „blue goldstone”.

Tarcza z niebieskiego szkła awenturynowego wygląda jak rozgwieżdżone nocne niebo, dlatego chętnie stosują ją producenci zegarków eleganckich i edycji limitowanych. To materiał sztuczny – jeśli opis sugeruje „kamień naturalny”, warto dopytać.

Inne naturalne materiały tarcz

Materiał Wygląd Uwagi
Meteoryt (np. Gibeon) krystaliczne linie Widmanstättena wymaga zabezpieczenia przed korozją
Onyks głęboka czerń kruchy, tarcza grubsza od zwykłej
Malachit zielone pręgi delikatny, wrażliwy na wilgoć
Lapis lazuli intensywny granat z drobinkami pirytu każda tarcza ma inny układ żyłek

Jak powstaje tarcza z naturalnego materiału

Produkcja takiej tarczy wymaga ręcznej pracy. Muszlę lub kamień tnie się na płytki, szlifuje do grubości ułamka milimetra i dopasowuje do kształtu tarczy, wycinając otwory na wałki wskazówek i okienko datownika. Materiał jest kruchy, więc część płytek pęka po drodze. Gotowy płatek przykleja się do mosiężnej podstawy, a następnie nanosi nadruk lub mocuje nakładane indeksy – przy kamieniu i masie perłowej trzeba to robić bardzo ostrożnie, żeby nie uszkodzić powierzchni. Dlatego zegarki z tarczami z naturalnych materiałów są zwykle droższe od tych samych modeli z tarczą lakierowaną.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie

  1. Naturalność – sprawdź, czy tarcza jest z prawdziwej masy perłowej lub kamienia, czy to nadruk albo laminat. Prawdziwy materiał „zmienia się” przy obracaniu zegarka.
  2. Czytelność – mieniące się tarcze bywają mniej czytelne. W zegarku sportowym wybierz model z wyraźnymi indeksami i lumą.
  3. Unikalność – zdjęcia w sklepie pokazują przykładowy egzemplarz; Twoja tarcza będzie wyglądać nieco inaczej.
  4. Wodoszczelność – tarcze z kamienia są grubsze, ale nie wpływają na szczelność, o ile koperta jest dobrze zaprojektowana.

Jak dbać o zegarek z tarczą z masy perłowej lub kamienia

Tarcza jest chroniona szkłem, więc sama nie wymaga pielęgnacji. Najważniejsze jest, by do wnętrza nie dostała się wilgoć – masa perłowa i niektóre kamienie mogą się od niej odbarwiać lub łuszczyć. Regularnie sprawdzaj szczelność i nie zostawiaj zegarka w pełnym słońcu, np. na desce rozdzielczej. Wymianę baterii zlecaj w warsztacie, który ostrożnie obchodzi się z delikatną tarczą. Więcej wskazówek znajdziesz w dziale Serwis i pielęgnacja.

Przeczytaj też: Bransoleta Jubilee, Oyster czy mesh oraz Jak wybrać zegarek nurkowy.

Budowę i właściwości materiału opisuje hasło Masa perłowa w Wikipedii, a o szkle awenturynowym – hasło Goldstone (glass).

Najczęstsze pytania o tarcze z masy perłowej i awenturynu

Czy tarcza z masy perłowej jest prawdziwa?

W markowych zegarkach – zazwyczaj tak; to cienki płatek muszli naklejony na metalową płytkę. Imitację zdradza powtarzalny, „drukowany” wzór, który nie zmienia się przy obracaniu zegarka.

Co to jest blue sandstone?

To handlowa nazwa niebieskiego szkła awenturynowego – materiału wytwarzanego przez człowieka, z drobinkami metalu, które dają efekt rozgwieżdżonego nieba. Nie jest to naturalny piaskowiec.

Czym różni się abalone od masy perłowej?

Abalone to rodzaj masy perłowej z muszli słuchotek, o znacznie intensywniejszych, zielono-niebieskich barwach. Klasyczna masa perłowa jest jaśniejsza i bardziej stonowana.

Jak oceniasz ten poradnik? (1 – słabo, 5 – bardzo przydatny)

Nikt jeszcze nie ocenił tego tekstu.

Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).

Redakcja Atomic Time