Tarcza to „twarz” zegarka i często to ona decyduje o zakupie. Obok klasycznych tarcz lakierowanych, promienistych (sunburst) czy z fakturą „guilloché” coraz częściej spotyka się tarcze z materiałów naturalnych i szlachetnych: masy perłowej, muszli abalone, awenturynu czy meteorytu. Wyjaśniamy, czym są te materiały, skąd biorą się ich efekty wizualne, czym różni się „blue sandstone” od kamienia naturalnego i jak dbać o zegarek z taką tarczą.
Masa perłowa – klasyka tarcz dekoracyjnych
Masa perłowa (macica perłowa, ang. mother of pearl) to wewnętrzna warstwa muszli niektórych mięczaków, zbudowana z cienkich płytek węglanu wapnia (aragonitu) przełożonych białkiem. Światło odbija się od kolejnych warstw i interferuje, dlatego powierzchnia mieni się kolorami tęczy – to zjawisko nazywa się iryzacją.
Do tarcz zegarków tnie się bardzo cienkie płatki muszli (często poniżej 0,5 mm) i nakleja na metalową płytkę. Każda tarcza jest inna, bo wzór zależy od fragmentu muszli. Masa perłowa występuje w odcieniach bieli, kremu i szarości, a także w wersjach barwionych na niebiesko, różowo czy czarno.
Muszla abalone – tęczowe refleksy
Abalone (słuchotka, w Nowej Zelandii znana jako paua) to ślimak morski, którego muszla ma wyjątkowo intensywne, zielono-niebiesko-fioletowe barwy. Tarcze z abalone są ciemniejsze i bardziej kolorowe od klasycznej masy perłowej. Często łączy się je z zegarkami nurkowymi – morskie pochodzenie materiału dobrze pasuje do charakteru divera. Takie warianty pojawiały się w kolekcjach marek specjalizujących się w zegarkach do nurkowania, m.in. Deep Blue.

Awenturyn i „blue sandstone”
Nazwa awenturyn bywa używana dla dwóch różnych materiałów:
- Awenturyn naturalny – odmiana kwarcu z drobnymi wrostkami minerałów (np. fuksytu), które dają delikatny połysk. Najczęściej jest zielony.
- Szkło awenturynowe (ang. goldstone) – szkło wytwarzane przez człowieka, w którym podczas powolnego studzenia krystalizują drobne kryształki miedzi. Daje efekt tysięcy iskierek. Wersja niebieska, barwiona związkami kobaltu, nazywana jest w handlu „blue sandstone” lub „blue goldstone”.
Tarcza z niebieskiego szkła awenturynowego wygląda jak rozgwieżdżone nocne niebo, dlatego chętnie stosują ją producenci zegarków eleganckich i edycji limitowanych. To materiał sztuczny – jeśli opis sugeruje „kamień naturalny”, warto dopytać.
Inne naturalne materiały tarcz
| Materiał | Wygląd | Uwagi |
|---|---|---|
| Meteoryt (np. Gibeon) | krystaliczne linie Widmanstättena | wymaga zabezpieczenia przed korozją |
| Onyks | głęboka czerń | kruchy, tarcza grubsza od zwykłej |
| Malachit | zielone pręgi | delikatny, wrażliwy na wilgoć |
| Lapis lazuli | intensywny granat z drobinkami pirytu | każda tarcza ma inny układ żyłek |
Jak powstaje tarcza z naturalnego materiału
Produkcja takiej tarczy wymaga ręcznej pracy. Muszlę lub kamień tnie się na płytki, szlifuje do grubości ułamka milimetra i dopasowuje do kształtu tarczy, wycinając otwory na wałki wskazówek i okienko datownika. Materiał jest kruchy, więc część płytek pęka po drodze. Gotowy płatek przykleja się do mosiężnej podstawy, a następnie nanosi nadruk lub mocuje nakładane indeksy – przy kamieniu i masie perłowej trzeba to robić bardzo ostrożnie, żeby nie uszkodzić powierzchni. Dlatego zegarki z tarczami z naturalnych materiałów są zwykle droższe od tych samych modeli z tarczą lakierowaną.
Na co zwrócić uwagę przy zakupie
- Naturalność – sprawdź, czy tarcza jest z prawdziwej masy perłowej lub kamienia, czy to nadruk albo laminat. Prawdziwy materiał „zmienia się” przy obracaniu zegarka.
- Czytelność – mieniące się tarcze bywają mniej czytelne. W zegarku sportowym wybierz model z wyraźnymi indeksami i lumą.
- Unikalność – zdjęcia w sklepie pokazują przykładowy egzemplarz; Twoja tarcza będzie wyglądać nieco inaczej.
- Wodoszczelność – tarcze z kamienia są grubsze, ale nie wpływają na szczelność, o ile koperta jest dobrze zaprojektowana.
Jak dbać o zegarek z tarczą z masy perłowej lub kamienia
Tarcza jest chroniona szkłem, więc sama nie wymaga pielęgnacji. Najważniejsze jest, by do wnętrza nie dostała się wilgoć – masa perłowa i niektóre kamienie mogą się od niej odbarwiać lub łuszczyć. Regularnie sprawdzaj szczelność i nie zostawiaj zegarka w pełnym słońcu, np. na desce rozdzielczej. Wymianę baterii zlecaj w warsztacie, który ostrożnie obchodzi się z delikatną tarczą. Więcej wskazówek znajdziesz w dziale Serwis i pielęgnacja.
Przeczytaj też: Bransoleta Jubilee, Oyster czy mesh oraz Jak wybrać zegarek nurkowy.
Budowę i właściwości materiału opisuje hasło Masa perłowa w Wikipedii, a o szkle awenturynowym – hasło Goldstone (glass).
Najczęstsze pytania o tarcze z masy perłowej i awenturynu
Czy tarcza z masy perłowej jest prawdziwa?
W markowych zegarkach – zazwyczaj tak; to cienki płatek muszli naklejony na metalową płytkę. Imitację zdradza powtarzalny, „drukowany” wzór, który nie zmienia się przy obracaniu zegarka.
Co to jest blue sandstone?
To handlowa nazwa niebieskiego szkła awenturynowego – materiału wytwarzanego przez człowieka, z drobinkami metalu, które dają efekt rozgwieżdżonego nieba. Nie jest to naturalny piaskowiec.
Czym różni się abalone od masy perłowej?
Abalone to rodzaj masy perłowej z muszli słuchotek, o znacznie intensywniejszych, zielono-niebieskich barwach. Klasyczna masa perłowa jest jaśniejsza i bardziej stonowana.
Jak oceniasz ten poradnik? (1 – słabo, 5 – bardzo przydatny)
Nikt jeszcze nie ocenił tego tekstu.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).


